گفتگو ایسنا با مدیر پارسی گیم: طرح ساماندهی سایت‌های بازی نتیجه عکس خواهد داشت

دو هفته پیش بود که طرحی با عنوان ساماندهی سایت‌ها و پلتفرم‌های بازی‌های رایانه‌ای در ایران به تصویب رسید و طبق آن، گیم‌سنتری برای دانلود بازی‌های تایید‌شده ایجاد می‌شود و وب‌سایت‌ها ممکن است اجازه‌ی انتشار مستقل بازی را از دست بدهند. بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای از این موضع تاحدی عقب‌نشینی کرد و اعلام کرد که این طرح، الزامی نیست و وب‌سایت‌ها می‌توانند همچنان به فعالیت خود همانند سابق ادامه دهند. در این میان، نوید قادری، مدیر پارسی‌گیم مصاحبه‌ای مفصل با خبرگزاری ایسنا داشته و در مورد واکنش گیمرهای ایرانی به این خبر صحبت کرده و این طرح را از لحاظ چالش‌های فنی و زیرساختی و البته روحیات مخاطبان بازی‌های ویدیویی در ایران را کالبدشکافی کرده است. او معتقد است که طرح ساماندهی در نهایت به بن‌بست خواهد رسید.

نوید قادری با اشاره به ابعاد مختلف و چالش‌های پیش‌روی «طرح ساماندهی سایت‌های دانلود بازی‌های رایانه‌ای (PC)» اظهار کرد: «آنچه تحت عنوان این طرح در رسانه‌ها و افکار عمومی منعکس شده، تفاوت‌های بنیادینی با ماهیت اصیل قضیه دارد. بر اساس اطلاعات موجود، هدف اصلی این اقدام فراتر از یک ساماندهی سنتی، ایجاد یک پایگاه داده و دیتابیس مرجع از بازی‌های مختلف است؛ با این حال، کلیات این طرح با چالش‌های ساختاری و زیرساختی متعددی روبه‌روست.»

نخستین چالش: منابع انسانی و زیرساخت فنی

مدیر و موسس پارسی گیم معتقد است که اولین چالش بزرگ پیش‌روی این طرح نیاز به منابع انسانی انبوه و زیرساخت فنی بسیار پایدار است:

با توجه به حجم انبوه و نرخ بالای انتشار ماهانه بازی‌های جدید در سطح بین‌المللی، مدیریت و انتقال این حجم از محتوا به یک پلتفرم متمرکز، نیازمند ارتش گسترده‌ای از اپراتورها و نیروی انسانی متخصص است تا بتوانند فرایند پشتیبانی و بارگذاری را به صورت مستمر پیگیری کنند. در کنار این موضوع، زیرساخت‌های فنی و شبکه کشور به دلیل فرسودگی و عدم به‌روزرسانی سخت‌افزاری، توانایی تحمل بار ترافیکی ناشی از تمرکز این حجم داده در یک منبع واحد را ندارد؛ انحصار این فرایند در یک نقطه، عملا به افت شدید کیفیت، بروز قطعی‌های مکرر و تحمیل هزینه‌های سرسام‌آور نگهداری زیرساخت منجر خواهد شد.

نگرانی گیمرها از رویکرد محدودکننده و تجارب ناموفق گذشته

تنها دقایقی پس از انتشار خبر تصویب طرح ساماندهی بود که انبوهی از انتقادات از سوی کاربران پارسی‌گیم و دیگر گیمرهای ایرانی مطرح شد. بسیاری نگرانی خود را در مورد محدودیت بازی‌های ویدیویی در ایران بروز دادند. قادری با اشاره به این نگرانی‌ها و ورود نهادهای حاکمیت به حوزه‌ی بازی گفت: «پرسش اصلی جامعه گیمرها که بخش عمده‌ای از آنان را نسل جدید (نسل زد) تشکیل می‌دهند، ضرورت ورود بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به عنوان یک نهاد حاکمیتی به لایه اجرایی این حوزه است. متاسفانه ذهنیت تاریخی جامعه نسبت به واژه «ساماندهی» همواره با مفهوم «محدودیت» گره خورده است و این نسل به هیچ عنوان با الگوهای محدودکننده سازگاری ندارد.»

قادری با بازخوانی تجارب سال‌های گذشته در حوزه‌های مشابه خاطرنشان کرد: «ورود ناگهانی به حوزه پلتفرم‌های نمایش (VOD) و اقدامات قهری نظیر فیلترینگ گسترده سایت‌های دانلود فیلم و دستگیری فعالان آن حوزه، بستری از بی‌اعتمادی و نگرانی شدید را در میان گیمرها ایجاد کرده است؛ چرا که این واهمه وجود دارد که سناریوی مذکور تحت لوای طرح جدید ساماندهی برای سایت‌های بازی نیز تکرار شود.»

چالش دیگر، طولانی بودن چرخه بررسی بازی و از دست رفتن ترندها

مدیر پارسی گیم به یکی از مهم‌ترین چالش‌های طرح ساماندهی سایت‌های دانلود بازی کامپیوتر اشاره کرد و معتقد است که نظام رده‌بندی بازی‌های رایانه‌ای در ایران بسیار کند عمل می‌کند و اگر به همین شکل بازی‌ها بررسی شوند، ترند بازار از دست می‌رود و گیمر ایرانی هم نمی‌تواند بازی‌های جدید را به موقع تجربه کند:

بازی‌های ویدئویی به طور ذاتی از سیستم‌های نظارتی جهانی بسیار دقیق‌تری نسبت به فیلم و سریال برخوردارند و رده‌بندی سنی آن‌ها پیش از عرضه توسط سازمان‌های بزرگ بین‌المللی تعیین می‌شود. در داخل کشور نیز نظام رده‌بندی سنی بازی‌های رایانه‌ای (اسرا) به عنوان زیرمجموعه بنیاد، سال‌هاست این وظیفه را بر عهده دارد. اما واقعیت این است که به دلیل حجم بالای بازی‌های منتشره و کمبود شدید نیروی انسانی، نظام اسرا عملا در بررسی و صدور تاییدیه عقب می‌ماند. این چرخه طولانیِ بررسی باعث می‌شود بازی‌ها زمان طلایی عرضه و به اصطلاح «ترند» بازار را از دست بدهند؛ این در حالی است که ۹۹ درصد از گیمرها تمایل دارند بازی‌ها را در همان روز نخست عرضه جهانی تجربه کنند، نه شش ماه بعد و پس از طی مراحل اداری رده‌بندی سنی.

سانسور، گیمرها را به سمت منابع خارجی نامعتبر می‌برد

یکی دیگر از نکاتی که مدیر رسانه پارسی گیم به آن پرداخت، پیامدهای اصلاح محتوا و سانسور بازی در طرح احتمالی است: « بازی‌های دارای مغایرت‌های جدی با قوانین داخلی کشور، بخش بسیار کوچکی از کل تولیدات جهانی را شامل می‌شوند و اکثریت بازی‌ها مشکلی برای عرضه ندارند. با این حال، اعمال دستکاری و سانسور در کدهای فنی بازی‌های بزرگسال، عملا پایداری فنی اثر را مختل کرده و منجر به بروز باگ‌های شدید و عدم اجرای صحیح بازی می‌شود. این امر نارضایتی شدید کاربران را در پی خواهد داشت و جامعه مخاطب را به سمت دانلود از منابع خارجی نامعتبر سوق می‌دهد که خطر آلودگی‌های امنیتی و بدافزاری را برای سیستم‌های کاربران به همراه دارد.»

چرا فعالان حوزه بازی در این طرح مشارکتی نداشتند؟

نوید قادری در پاسخ به پرسشی در مورد میزان مشارکت و مشورت با فعالان بازی‌های ویدیویی در ایران گفت:‌ متاسفانه در طول فرایند تدوین و تصویب کلیات این سند، هیچ‌گونه پیش‌نویس یا مشورتی با جامعه گیمرها و پلتفرم‌های پرمخاطبی نظیر «پارسی گیم» صورت نگرفت و ما نیز همگام با افکار عمومی از طریق رسانه‌ها در جریان تصویب آن قرار گرفتیم. بر اساس جلسات متاخری که با مسئولان بنیاد داشتیم، مشخص شد کلیات طرح به تصویب نهایی رسیده، اما جزییات اجرایی آن همچنان در هاله‌ای از ابهام است. البته مسئولان بنیاد اطمینان داده‌اند که این طرح کاملا اختیاری است و الزامی برای استفاده‌ی همگانی از آن وجود ندارد.

وی با ابزار بدبنی نسبت به حذف برخوردهای سلیقه‌ای در فرایند جدید نیز تاکید کرد: «چالش بنیادین بنده با این طرح، ورود و تصدی‌گری مستقیم حاکمیت در لایه مدیریت محتواست. وظیفه ذاتی حاکمیت، ریل‌گذاری، تدوین قوانین شفاف و نظارت عالیه جهت تسهیل فعالیت ذی‌نفعان است، نه انتخاب و غربالگری محتوا برای دسترسی کاربران. ورود به این لایه به معنای محدودیت و سانسور خواهد بود. زمانی که چنین ساختارهای متمرکزی شکل می‌گیرد، خلاقیت پلتفرم‌های خصوصی سرکوب، رقابت سالم در بازار حذف و انگیزه فعالیت از بخش خصوصی سلب می‌شود. تجربه تاریخی اثبات کرده است پروژه‌های دولتی از این دست، به دلیل ساختار خود محکوم به شکست هستند و با تغییرات مدیریتی یا به فراموشی سپرده شده و یا دستخوش سیاست‌زدگی‌های متفاوت می‌شوند.»

بازی کرک شده و مشروعیت‌بخشی به آن

بسیاری معتقدند که طرح تصویب‌شده بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به بحث بازی کرک شده، مشروعیت می‌بخشد. قادری معتقد است که بازی کرک شده ریشه در مسائل اقتصادی و کاهش قدرت خرید و عدم دسترسی مستقیم به حساب‌های بین‌المللی دارد و هیچ پشتیبانی هم از سوی استیم نه‌تنها از ایرانی‌ها بلکه از زبان فارسی هم نمی‌شود. اما اجرای این طرح به معنی نابودی کامل حقوق مالکیت معنوی نیست، چرا که بازی‌های ساخت داخل باید کپی‌رایت را رعایت کنند و این موضوع کاملا قابل پیگیری است، اما بازار ایران برای ناشران خارجی، اهمیتی ندارد و در نتیجه در یک ساختار اقتصادی استاندارد است که انتشار بازی کرک شده به کپی‌رایت آسیب می‌رساند.

موسس پارسی گیم در پایان به بحران قطعی اینترنت و اختلالات شدید آن طی چند ماه اخیر اشاره کرد و گفت که این طرح تصویب‌شده، تاثیر ناچیزی روی کاهش چالش‌های پیش‌آمده دارد:

اختلالات اینترنت لطمات جبران‌ناپذیری به بدنه جامعه گیمرها وارد کرده است؛ از عدم امکان اتصال به سرورهای آنلاین و بازی‌های چندنفره گرفته تا ناتوانی در دریافت به‌روزرسانی‌ها در پلتفرم‌های مرجعی چون استیم، پلی‌استیشن و ایکس‌باکس، همگی از پیامدهای این وضعیت هستند. شاید تنها نقطه قوت احتمالی طرح مذکور این باشد که بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به عنوان یک نهاد دولتی، به دلیل دسترسی به پهنای باند خاص و اینترنت بدون محدودیت، می‌تواند دیتای بازی‌های جدید را دانلود کرده و در پلتفرم داخلی قرار دهد؛ اقدامی که شرکت‌های خصوصی و استارتاپ‌ها به دلیل محدودیت‌ها قادر به انجامش نیستند. اما باید توجه داشت که این کارکرد صرفا محدود به دیتای بازی‌های آفلاین و کرک‌شده است و به هیچ عنوان گره‌ای از مشکل اصلی گیمرها یعنی دسترسی به «بازی‌های آنلاین» باز نخواهد کرد. بازی‌های آنلاین نیازمند پهنای باند بین‌المللی پایدار، پینگ پایین و شبکه جهانی بدون اختلال هستند و زیرساخت‌های شبکه ملی و داخلی تقریبا هیچ پاسخی برای این نیاز ندارند.