کپکام بعد از سال‌ها تجربه در ساخت بازی‌های اکشن، این بار سراغ ایده‌ای رفته که در نگاه اول بیشتر شبیه یک پروژه عجیب‌وغریب از نسل هفتم کنسول‌ها به نظر می‌رسد؛ یک ایستگاه فضایی روی ماه، ربات‌هایی که کنترلشان از دست انسان خارج شده، یک سرباز سرسخت و دختری رباتی که می‌تواند در کسری از ثانیه سیستم‌های دشمنان را هک کند. اما اگر بخواهیم صادق باشیم، جذابیت اصلی بازی Pragmata نه در داستان علمی‌تخیلی آن، بلکه در ترکیب بسیار عجیبی است که کپکام میان تیراندازی سوم‌شخص و حل پازل ساخته است. این بازی خیلی زود مشخص می‌کند که اینجا با اثری طرفیم که بیشتر از آنکه بخواهد یک شاهکار روایی باشد، می‌خواهد همان حس لذت‌بخش بازی‌های اکشن قدیمی را زنده کند؛ بازی‌ای که اسلحه‌اش را برمی‌دارد، دشمن را جلوی شما می‌گذارد و می‌گوید حالا برو یکم سرگرم شو. با بررسی بازی Pragmata همراه پارسی گیم باشید.

بررسی بازی Prmataga

شاید مهم‌ترین نکته درباره پراگماتا این باشد که بازی برای پیدا کردن هویت خودش چندان وقت تلف نمی‌کند. داستان خیلی سریع هوگ، شخصیت اصلی، را معرفی می‌کند؛ عضوی از یک گروه که در جریان یک ماموریت فضایی گرفتار شورش یک هوش مصنوعی می‌شود و در نهایت تنها بازمانده حادثه است. ایستگاه فضایی روی ماه حالا به قلمرویی پر از ربات‌های مرگبار تبدیل شده و هوگ باید راهی برای زنده ماندن پیدا کند. در همین مسیر با دیانا، دختری ربات، آشنا می‌شود و این دو به یک زوج غیرمنتظره تبدیل می‌شوند؛ یکی مسئول تیراندازی و دیگری مسئول هک کردن دشمنان. این رابطه و همین تقسیم وظایف، قلب تجربه Pragmata را شکل می‌دهد و در ادامه مشخص می‌شود کپکام دقیقا می‌دانسته چگونه از این ایده در گیم‌پلی استفاده کند.

یک هک اند شوت که نبض بازی را در دست می‌گیرد

گیم پلی بازی Pragmata

ایده اصلی بازی Pragmata بسیار ساده به نظر می‌رسد، اما اجرای آن چیزی است که بازی را از یک شوتر سوم‌شخص معمولی جدا می‌کند. وقتی نشانه‌گیری می‌کنید، بازی وارد سیستم هک می‌شود و باید روی یک شبکه، مسیری از نقطه شروع تا مقصد مشخص کنید. این کار با دکمه‌های صورت کنترلر انجام می‌شود و اگر مسیر درست را بسازید، سپر دفاعی دشمن از بین می‌رود و نقطه ضعف او برای تیراندازی باز می‌شود. یعنی برخلاف بسیاری از شوترها، نمی‌توانید صرفا اسلحه را بیرون بکشید و دشمن را با چند گلوله از پا دربیاورید. ابتدا باید مغزتان را وارد میدان نبرد کنید و بعد انگشتتان را روی ماشه بگذارید.

اما کپکام خیلی زود متوجه می‌شود که اگر این سیستم فقط به یک پازل تکراری محدود شود، بعد از چند ساعت خسته‌کننده خواهد شد. به همین دلیل با پیشرفت بازی، شبکه هک پیچیده‌تر می‌شود و گزینه‌های مختلفی در اختیار شما قرار می‌گیرد. خانه‌های آبی مدت زمان آسیب‌پذیری دشمن را افزایش می‌دهند و نودهای زرد می‌توانند قابلیت‌هایی مثل انتقال هک به ربات‌های اطراف، افزایش قدرت آسیب یا حتی وادار کردن دشمنان به حمله به یکدیگر را فعال کنند. در نتیجه، هک دیگر یک مرحله اجباری پیش از تیراندازی نیست و تبدیل به بخشی از تصمیم‌گیری شما در هر مبارزه می‌شود.

مشکل زمانی جالب‌تر می‌شود که دشمنان قدرتمندتر وارد میدان می‌شوند. بعضی از ربات‌ها شبکه‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تری دارند و موانعی روی مسیر قرار می‌دهند که می‌توانند نقشه هک شما را مختل کنند. در همان لحظه باید حواستان به دشمنان اطراف، جایگاه خودتان، مهمات، زمان‌بندی هک و مسیری که روی شبکه رسم می‌کنید باشد. این همان جایی است که Pragmata به چیزی بیشتر از یک شوتر معمولی تبدیل می‌شود. گاهی مغزتان درگیر پیدا کردن بهترین مسیر است و همزمان یک ربات غول‌پیکر در حال نزدیک شدن به شماست. همین فشار باعث می‌شود پیروزی در نبردهای سخت واقعا حس شود.

کپکام در کنار این سیستم، تیراندازی را هم دست‌کم نگرفته است. شاتگان و تفنگ شارژی ضربه مناسبی دارند و وقتی گلوله دقیقا به نقطه ضعف ربات برخورد می‌کند، بازخورد شلیک به‌اندازه کافی رضایت‌بخش است. نارنجک‌انداز برای پاک کردن گروه‌های دشمن فوق‌العاده عمل می‌کند و توری که دشمن را در وضعیت سکون قرار می‌دهد، فرصت ارزشمندی برای هک یا تغییر موقعیت فراهم می‌کند. بعدها مسلسل اتوماتیک هم وارد بازی می‌شود و اگر بتوانید پس‌زدگی شدید آن را کنترل کنید، تبدیل به یکی از سرگرم‌کننده‌ترین ابزارهای بازی خواهد شد. البته سیستم حرارت بعضی سلاح‌ها گاهی آزاردهنده است، اما همین موضوع شما را مجبور می‌کند بین سلاح‌ها جابه‌جا شوید و صرفا به یک اسلحه وابسته نمانید.

وقتی شلیک کردن خودش یک جور پازل می‌شود

گیم پلی تلفیقی از شوتر و حل معما در بازی Pragmata

تنوع سلاح‌ها در Pragmata فقط برای زیباتر کردن منوی تجهیزات نیست. سلاح‌های سنگین مهمات محدودی دارند و گاهی مجبور می‌شوید وسط یک درگیری به دنبال مهمات یا اسلحه جدید بگردید. همین موضوع باعث می‌شود بعضی مبارزات شکل غیرقابل‌پیش‌بینی‌تری پیدا کنند. شاید با یک ترکیب مشخص وارد اتاق شده باشید، اما چند دقیقه بعد مهماتتان تمام شود و مجبور شوید تاکتیک خود را عوض کنید. بازی در چنین لحظاتی به شما اجازه نمی‌دهد همیشه با یک روش ثابت پیش بروید و همین انعطاف یکی از نقاط قوت آن است.

سیستم استگر نیز لایه دیگری به مبارزات اضافه می‌کند. بعضی سلاح‌ها و نودهای خاص، نوار تعادل دشمن را سریع‌تر پر می‌کنند و وقتی این نوار کامل شود، می‌توانید یک ضربه نهایی قدرتمند اجرا کنید. این فینیشر‌ها با یک برش سریع دوربین و نمایش عدد بزرگ آسیب همراه هستند و دقیقا همان حس رضایت‌بخشی را دارند که از یک بازی اکشن کپکام انتظار داریم. شاید این سیستم روی کاغذ چیز چندان انقلابی نباشد، اما وقتی با هک، جابه‌جایی سلاح و مدیریت میدان ترکیب می‌شود، نتیجه بسیار سرگرم‌کننده است.

طراحی مراحل نیز تا حد زیادی به بازی‌های اکشن کلاسیک وفادار مانده است. محیط‌ها معمولا خطی هستند، اما در گوشه‌وکنارشان مسیرهای فرعی، منابع ارتقا، آیتم‌های قابل جمع‌آوری و اطلاعات داستانی پنهان شده است. برای پیدا کردن بعضی از این موارد باید محیط را دقیق بگردید و مسیرهایی را پیدا کنید که در نگاه اول چندان مشخص نیستند. این طراحی حس قدیمی و آشنایی دارد؛ همان مدلی که بازی شما را در یک مسیر مشخص جلو می‌برد اما هر چند دقیقه یک بار چیزی برای کشف کردن جلویتان می‌گذارد. وقتی بعدها توانایی دسترسی به مناطق قبلی را پیدا می‌کنید، برگشتن به مراحل قبلی و کامل کردن آن‌ها هم کاملا وسوسه‌کننده می‌شود.

با این حال، همین طراحی در بخش‌های پایانی کمی خودش را تکرار می‌کند. الگوی راهروهای بسته، رسیدن به یک فضای بزرگ برای مبارزه و سپس حرکت به بخش بعدی، در بیشتر کمپین جواب می‌دهد، اما رفته‌رفته قابل پیش‌بینی می‌شود. محیط‌های ایستگاه فضایی هم با وجود ظاهر چشم‌نواز، بیش از حد به دیوارهای فلزی و فضاهای استریل وابسته‌اند و بعد از چند ساعت ممکن است حس کنید در یک مکان ثابت گرفتار شده‌اید. بازی Pragmata از نظر بصری گاهی واقعا چشمگیر است، اما تنوع محیطی آن به اندازه کیفیت طراحی مبارزات نیست.

در طرف دیگر، باس‌فایت‌ها دقیقا جایی هستند که بازی دوباره جان می‌گیرد. باس‌ها فقط دشمنان بزرگ‌تری نیستند که نوار سلامتی بیشتری داشته باشند، بلکه هرکدام الگوهای حمله خاص خودشان را دارند و گاهی ساختار شبکه هک را هم تغییر می‌دهند. نتیجه مبارزاتی است که همزمان به مهارت تیراندازی و سرعت عمل ذهنی نیاز دارند. اندازه عظیم این ماشین‌ها در مقایسه با هوگ و دیانا نیز به درگیری‌ها جلوه سینمایی مناسبی می‌دهد. حتی بازی گاهی از سیستم هک در میان سکانس‌های داستانی یا لحظات نمایشی استفاده می‌کند تا نشان دهد دیانا فقط یک ابزار کمکی نیست و حضورش در گیم‌پلی به‌اندازه حضور هوگ اهمیت دارد.

داستانی که پشت دیوارهای ماه جا می‌ماند

داستان بازی Pragmata

اگر پراگماتا در بخش گیم‌پلی تقریبا همیشه می‌داند چه می‌خواهد، در روایت چنین اطمینانی ندارد. ایده اولیه داستان جذاب است. انسان‌ها در آینده‌ای نه‌چندان دور، بخش بزرگی از زیرساخت ماه را با فناوری چاپ سه‌بعدی ساخته‌اند؛ آن‌قدر گسترده که بازسازی کامل یک ساختمان یا تاسیسات، از تعمیر کردن آن ساده‌تر است. همین ایده می‌توانست پایه یک داستان علمی‌تخیلی بسیار عمیق درباره وابستگی بشر به ماشین‌ها و معنای زندگی مصنوعی باشد، اما بازی Pragmata خیلی زود از این مسیر فاصله می‌گیرد.

داستان بیشتر روی رازهای مربوط به دیانا و هوش مصنوعی سرکش تمرکز می‌کند. یک ربات دختر که باید مفهوم انسان بودن را کشف کند، مردی که به هر قیمتی می‌خواهد او را نجات دهد و هوش مصنوعی‌ای که علیه سازندگانش شورش کرده است؛ این‌ها ایده‌هایی آشنا هستند و بازی تلاش زیادی برای تغییر دادن قواعد این داستان‌های علمی‌تخیلی نمی‌کند. مشکل اصلی این نیست که داستان کلیشه دارد، بلکه این است که جهان بسیار جالبی ساخته شده که می‌توانست بسیار بیشتر از این مورد استفاده قرار بگیرد.

بخش زیادی از جزئیات جهان داستانی در فایل‌های اطلاعاتی، هولوگرام‌ها و یادداشت‌هایی قرار گرفته که باید خودتان در محیط پیدا کنید. بعضی از آن‌ها واقعا جذاب‌اند و حتی روایت‌های کوچکی از زندگی کارمندان ایستگاه را تعریف می‌کنند. مثلا یادداشت‌هایی که درباره کارمندی است که در زمان کاری از زیر کار در می‌رود، نشان می‌دهند دنیای Pragmata می‌توانست داستان‌های انسانی بیشتری داشته باشد. اما مشکل زمانی جدی می‌شود که اطلاعات مهم درباره دیانا و ماهیت وجودی او هم به همین فایل‌ها سپرده می‌شوند؛ اطلاعاتی که منطقی‌تر بود در دیالوگ‌های اصلی مطرح شوند.

با این حال، رابطه هوگ و دیانا گاهی به‌شدت دوست‌داشتنی می‌شود. وقتی اشیای مختلفی را از محیط پیدا می‌کنید و به پایگاه برمی‌گردانید، کنجکاوی دیانا نسبت به اسباب‌بازی‌ها، وسایل الکترونیکی و چیزهای ساده دنیای واقعی، شخصیت او را زنده‌تر می‌کند. حتی وقتی مداد رنگی برایش پیدا می‌کنید و او در پاسخ نقاشی‌هایی برای هوگ می‌کشد، لحظات کوچکی شکل می‌گیرد که نشان می‌دهد کپکام می‌توانسته از همین رابطه برای ساختن داستانی بسیار تاثیرگذارتر استفاده کند. مشکل اینجاست که شکل‌گیری رابطه پدر و دختری این دو همیشه به اندازه کافی در داستان ساخته نمی‌شود و گاهی احساس می‌کنید این وابستگی بیشتر به خاطر نیاز فیلمنامه اتفاق افتاده است.

یک بازی قدیمی با ایده‌ای تازه

گیم پلی بازی Pragmata

یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های بازی Pragmata این است که با وجود ظاهر مدرنش، روح یک بازی اکشن قدیمی را دارد. از طراحی مراحل گرفته تا ریتم پیشروی و حتی ساختار پاداش‌ها، بازی انگار متعلق به دوره‌ای است که سازندگان بیشتر از هر چیز می‌خواستند یک تجربه سرگرم‌کننده و منسجم بسازند. در عین حال، سیستم هک آن‌قدر ایده تازه‌ای دارد که اجازه نمی‌دهد بازی صرفا به یک نوستالژی نسل هفتم تبدیل شود. ترکیب این دو رویکرد دقیقا همان چیزی است که باعث می‌شود پراگماتا هویت خودش را پیدا کند.

ماموریت‌های شبیه‌سازی که در پایگاه قابل دسترسی هستند نیز به خوبی این ساختار را تکمیل می‌کنند. این مراحل کوتاه گاهی شما را مجبور می‌کنند تکنیک‌های خاصی را یاد بگیرید یا از ویژگی‌های یک دشمن به نفع خودتان استفاده کنید. در واقع بازی بدون اینکه یک آموزش طولانی و مستقیم تحویلتان بدهد، از طریق این ماموریت‌ها شما را با عمق سیستم مبارزات آشنا می‌کند. البته کنترل هوگ در بخش‌های پلتفرمینگ همیشه به‌اندازه تیراندازی دقیق نیست و حرکت او گاهی شتاب غیرقابل‌پیش‌بینی دارد. خوشبختانه این مشکل بیشتر در ماموریت‌های جانبی خودش را نشان می‌دهد و مراحل اصلی به ندرت شما را مجبور به انجام پلتفرمینگ پیچیده می‌کنند.

پراگماتا حدود 12 ساعت زمان نیاز دارد تا داستان اصلی‌اش را تمام کنید، اما اگر از آن دسته بازیکنانی باشید که دوست دارند همه‌چیز را جمع‌آوری کنند، می‌توانید این زمان را به حدود 15 تا 16 ساعت برسانید. تمام ماموریت‌های شبیه‌سازی، آیتم‌های مخفی و محتوای پس از پایان بازی در این مسیر قرار دارند. حتی بعد از تمام کردن داستان، بازی دلایل خوبی برای برگشتن به سراغش ارائه می‌دهد و باس‌فایت‌های پایانی نیز از بهترین لحظات تجربه هستند. اینجا دقیقا همان جایی است که می‌توان فهمید چرا بازی تا این اندازه برای کامل کردن وسوسه‌کننده است؛ چون پاداش اصلی، نه یک عدد روی منوی ذخیره، بلکه فرصت دوباره برای استفاده از سیستم مبارزات فوق‌العاده آن است.

البته نمی‌توان از این واقعیت فرار کرد که این بازی در طول کمپین چندان فراتر از فرمولی که در ساعات ابتدایی معرفی می‌کند نمی‌رود. بازی ایده هک و تیراندازی را معرفی می‌کند، آن را گسترش می‌دهد، دشمنان سخت‌تر و باس‌های پیچیده‌تر را مقابل شما قرار می‌دهد و در نهایت همان فرمول را تا پایان حفظ می‌کند. برای یک بازی 12 ساعته، این لزوما مشکل بزرگی نیست، چون ریتم سریع مبارزات اجازه نمی‌دهد همه‌چیز بیش از حد کش‌دار شود. اما اگر انتظار داشته باشید داستان و جهان بازی به اندازه گیم‌پلی رشد کنند، احتمالا ناامید خواهید شد. بازی Pragmata بیشتر شبیه یک فیلم پاپ‌کورنی علمی‌تخیلی است که تصمیم گرفته به‌جای فلسفه‌بافی، اسلحه‌اش را به دست شما بدهد.